Туойдаах ытык сирин, дьонун-сэргэтин туһунан кэрэхсэбиллээхтик кэпсиир кинигэ күн сирин көрдө. Кинигэ ааптара – Туойдаах нэһилиэгин кырдьаҕас олохтооҕо, үлэ бэтэрээнэ Иннокентий Гаврильевич Аввакумов. Кини төрөөбүт түөлбэтин историятын, норуот номоҕор киирбит дьоннорун тустарынан анаан кэпсиир, ону таһынан, оройуон хаһыатыгар бэчээттэппит матырыйааллара киирдилэр. Саҥа кинигэ кыраайы үөрэтээччилэргэ, оскуола оҕолоругар, төрөөбүт улууспут историятын интэриэһиргиир дьоҥҥо ананар.
Кинигэ сүрэхтэниитин Л. А. Попов аатынан Сунтаар киин бибилэтиэкэтин бибилэтиэкэрдэрэ Мария Алексеева уонна Саргылана Генерова иилээн-саҕалаан ыыттылар.
Кинигэ бастаан ахтыы суругунан арыллар, онтон нэһилиэк сэбиэскэй былаас олохтоммутун кэннэ устуоруйата киирбит. Манна урукку дьон үрэхтэринэн, түбэннэн олохторо, холбоһуктааһын бастакы сыллара, холкуос олоҕо сэрии кэмигэр уонна сэрии кэннинээҕитэ, холкуостар бөдөҥсүйүүлэрэ, совхозтар тэриллиилэрэ барыта суруллубут.
Маны таһынан, холкуостар, совхозтар сайдыылара, дьон олоҕун таһыма үрдээһинэ, үлэҕэ ситиһиилэрэ, нэһилиэк уһун үйэлээхтэрэ, Сунтаар оройуонун күүстээхтэрин, сымсаларын туһунан кылгас ахтыылар, хаартыскалаах, дьиҥнээх олохтон, сэрии, тыыл үлэ бэтэрээннэрин көрдөөх кэпсээннэрэ, үһүйээннэрэ, сэһэннэрэ киирбиттэр.
Тэрээһин саҕаланыытыгар кинигэ хайдах таҥыллан, хомуллан күн сирин көрбүтүн туһунан, кинигэ тахсарыгар ыкса үлэлэспит, “Тускул” култуура киинин салайааччыта Татьяна Ероскумова билиһиннэрдэ. Бу кэнниттэн кинигэ ааптара Аввакумов Иннокентий Гаврильевич төрөөбүт-үөскээбит дойдутун туһунан биир дойдулаахтарыгар анаан таһаарбыт кинигэтин ис тутулун кэпсээтэ.
Ол кэнниттэн Туойдаах нэһилиэгин баһылыга Николаев Михаил Михайлович ааптарга махтал сурук, сэмэй бэлэх туттарда. Салгыы Сунтаар улууһун аҕам саастаахтар түмсүүлэрин бэрэссэдээтэлэ Васильев Афанасий Кириллович, Туойдаах нэһилиэгин кураатара Любенко Агафья Семеновна, Туойдаах нэһилиэгэр өр сылларга баһылыктаабыт, Туойдаах нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, СӨ тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна Прокопьева Маргарита Васильевна ыҥырыылаах ыалдьыт буоланнар эҕэрдэлэрин эттилэр. Бу кэнниттэн Туойдаах нэһилиэгиттэн төрүттээх, үлэлэринэн алтыспыт биир дойдулаахтара, Туойдаах уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин бочуоттаах бэтэрээнэ Прокопьева Мария Титовна, социальнай сулууспа туйгуна Прокопьева Альбина Афанасьевна, Сунтаар гимназиятын директора Евсеева Любовь Егоровна, Туойдаах нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Лекяева Розалия Николаевна кинигэ тахсыбыта кэлэр кэнчээри ыччакка сүҥкэн оруоллааҕын, туохха да тэҥнэммэт кылаат буоларын тоһоҕолоон эттилэр. Ону сэргэ оскуола директора Анисимова Юлия Юрьевна, аймахтара Хадан нэһилиэгин олохтооҕо Архипов Олег Гарильевич, Тываттан кэлэ сылдьар учууталлар Ильяна Сандановна уонна Руслана Кызыл-ооловна, Иннокентий Гаврильевич кыыһа Светлана Иннокентьевна, “Ньургуһун” литературнай түмсүү чилиэнэ Сидорова Розалия Ефимовна олохторугар алтыспыт кэрэ-бэлиэ кэмнэрин ахтан-санаан аастылар.
«Төрөөбүт түөлбэм олоҕун сэгэтэн…» кинигэ сүрэхтэниитэ истиҥ-иһирэх кэпсэтии сиэринэн ааста. Түмүгэр, минньигэс астаах остуол тула сылаастык-истиҥник салгыы сэһэргэстилэр.
Саҥа кинигэ Туойдаах нэһилиэгин кэнэҕэски кэнчээри ыччатыгар, Туойдаахтан төрүттээх дьоҥҥо-сэргэҕэ сүдү бэлэх буолла.
Л.А.Попов аатынан киин библиотека ааҕааччыны кытта үлэлиир салаа сүрүннүүр бибилэтиэкэрэ Саргылана Генерова
