Бүгүн Арассыыйа үрдүнэн дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ бэлиэтэнэр.
Сырдык, кэрэ бэлиэ күн 2008 сылтан бэлиэтэнэр.
Сахабыт сиригэр дьиэ кэргэни уонна оҕо аймаҕы өйүүр үгэһи өрөспүүбүлүкэбит бастакы бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев номнуо 90-с сылларга олохтообута. Дойду президенэ Владимир Владимирович Путин 2024 сылы Россияҕа Дьиэ кэргэн сылынан биллэрбитэ.
Хас биирдии киһи бу күн сиригэр төрөөн-үөскээн, ыал буолан, аал уоту оттунар, оҕо төрөтөн кэскилин кэҥэтэр, кэнчээри ыччатын хаалларар аналлаах. Дьиэ кэргэнтэн биһиги сиэрдээх буолууну, бэйэ-бэйэҕэ ытыктабылы уонна тапталы, олоххо үөрүйэҕи уонна сатабылы иҥэринэбит.
Бу бырааһынньык дьикти устуоруйалаах эбит. Былыр, 13-с үйэҕэ Муром куоракка Петр диэн кинээс олорбут. Кинээс эмискэ ыараханнык ыалдьыбыт. Ким да сатаан үтүөрдүбэтэх. Биирдэ түүлүгэр “Феврония диэн кыыс эйигин үтүөрдүөҕэ” диэн эппиттэрин итэҕэйэн, оннук ааттаах кыыһы булларан ылар. Кырдьык, Феврония кинини эмтээн үтүөрдэн кэбиһэр. Кинээс үөрүүтүттэн кэргэн ылыах буолар. Ол эрээри боярдар дьадаҥы, аата-суола суох кыыһы тэҥнээбэтэхтэр, күүскэ утарбыттар. Ол иһин кинээс аккаастаан кэбиспит. Өр-өтөр буолбатах, кинээс иккистээн ыалдьан, өлөр уһукка тиийбит. Февронияны ыҥыртарбытыгар, эмиэ эмтээн үтүөрдүбүт. Бу кэмҥэ кинээс кыыһы ис сүрэҕиттэн таптаан, кэргэн ылбыт. Боярдар ону сөбүлээбэккэ, кинээстэрин утары айдаан тардыбыттар. Петр кэргэнин быраҕыан баҕарбатах, онон иккиэн атах-балай барбыттар. Норуот маны билэн баран, боярдары тохтотолоон, кинээстэрин төттөрү кэлэригэр көрдөспүттэр. Петрдаах Феврония иккиэн салайар кэмнэригэр элбэх үтүө дьыаланы оҥорбуттара, дьоллоохтук олорбуттара, тапталларын харыстаан, биир да күн арахсыбатахтара. Кырдьан баран, иккиэн биир күн өлүөхпүт диэн бэйэ-бэйэлэригэр тылларын биэрбиттэр. Ол курдук, от ыйын 8 күнүгэр (урукку истиилинэн бэс ыйын 25 күнүгэр) иккиэн биир кэмҥэ күн сириттэн күрэммиттэрэ. Уҥуохтара Муром куоракка Свято-Троицкай таҥара дьиэтигэр биир хоруопка кистэнэн сытар. Манна саҥа холбоһор эдэр ыаллар кэлэн сүгүрүйэн, көрдөһөн бараллар. Муром куорат олохтоохторо үйэлээх тапталы, эрэллээх буолууну кэриэстээн, кинилэргэ пааматынньык туруорбуттара.
Киһиэхэ саамай күндү баайа — дьиэ кэргэнэ. Хас биирдии киһи сиргэ төрөөн ийэ-аҕа уостубат тапталын билэн, алаһа дьиэ тэринэн, төрүүр оҕону төлкөлөөн, удьуору тэнитэн, сирдээҕи дьолу билэбит.
Төрүөтэ: edersaas.ru https://edersaas.ru/die-kergen-6/
«Семья – это не просто основа государства и общества, это духовное явление, основа нравственности».
В.В.Путин
Национальная электронная библиотека (НЭБ) подготовила специальную коллекцию, посвященную семье, семейным ценностям и традициям.
Книжная выставка из фонда Сунтарской районной библиотеки
Книга «Золотые семьи Якутии» — дань уважения семьям-долгожителям. Секреты семейного счастья, советы по укреплению семьи, истории крепких и счастливых семей станут ярким примером для молодого поколения.
Сунтаар улууһун Дьоруой ийэлэрэ: [кылгас биографическай чахчылар, ахтыылар, хаартыскалар] хомуйан оҥордулар : З. В. Иванова, Л. Н. Петрова, Т. Н. Иванова
Леди Муус – Чэмэлиинэ. Үүт көлүйэлээх Өндөрөй таптала / Леди Муус-Чэмэлиинэ. – Дьокуускай, 2022. – 88 с.
Аҕатын Андрей Петрович Григорьев туһунан «Үүт көлүйэлээх Өндөрөй таптала» диэн Ангелина Николаевна Алексеева – Леди Муус суруйбут кэпсээнин уонна аҕата бэйэтэ суруйан хаалларбыт хоһооннорун, ахтыылар, хаартыскаларын көрөн билсиэххит.
Чуумпу таптал күүһэ: Ахтыылар
[хомуйан оҥордулар: Е. Е. Яковлева, З. И. Яковлева, О. С. Соловьева]
Кинигэҕэ Сунтаар улууһугар ытыктанар ыал, түөрт оҕо, элбэх сиэн, хос сиэн эйэҕэс эбэлэрэ — тыыл, үлэ бэтэрээнэ Мартынова Дарья Алексеевна уонна эһэлэрэ, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, үлэ бэтэрээнэ Степанов Егор Михайлович дьоҥҥо-сэргэҕэ холобур буолар, сэмэй, иллээх-эйэлээх олохторун, чугас дьоннорун өйдөбүллэригэр хаалбыт үтүө мөссүөннэрин, иһирэх сыһыаннарын туһунан суруйуулара, дьиэ кэргэн альбомуттан хаартыскалар киирдилэр. Кинигэ киэҥ аймах кэлэр кэнчээри ыччатыгар төрдү-ууһу ытыктыырга, кинилэр холобурдарынан кэскиллээҕи, туһалааҕы айар-тутар үлэҕэ, үтүөҕэ, сырдыкка сирдиир суолталаах.
Альбом-кинигэ
Аҕыс оҕону төрөтөн, иитэн, улаатыннаран, сир симэхтэрэ, олох киэргэллэрэ, хайҕаллаах үлэһит, ыал, дьон оҥортообут Күн-Күбэй Ийэ Зинаида Александровна Евсеева-Токуеваҕа ананар.
Хомуйан оҥордо, эрэдээксийэлээтэ, анал тылы суруйталаата Дмитрий Сергеевич Зверев
/хомуйан оҥордулар: А.Н. Иванова, Л.В. Илларионова, О.Н. Килибеева /, Дьокуускай к., 2017.
Кинигэ үлэни өрө тутан, дьиэ кэргэнтэн, олохтон дьоллонон олорор Люция Федоровна Жиркова, Нюргун Иннокентьевич Килибеев туһунан оҕолорун, аймахтарын, үөлээннээхтэрин ахтыыларыгар кэпсэнэр. Ону таһынан Нюргун Иннокентьевич хаһыаттарга суруйбут араас хабааннаах ыстатыйалара киирдилэр.
Н. Д. Иванова. Дьокуускай: 2020. — 80 с.
Кинигэҕэ Сунтаар улууһун Маар-Күөл нэһилиэгин олохтоохторо, Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа Константинов Василий Гаврильевич, тыыл үлэ бэтэрээнэ Сидорова Мария Адреевна олохторун, үлэлэрин, кинилэр төрүттэрин туһунан кэпсэнэр. Ону тэҥэ бииргэ алтыспыт дьоннорун ахтыылара, сиэннэрин научнай-практическай конференцияҕа кыттыбыт үлэлэрэ киирдилэр.
Дьокуускай : ХИФУ Издательскай дьиэтэ, 2024. — 148 с.
Кинигэбэ кунду төрөппүттэрбит — ийэбит Николаева Мария Николаевна, аҕабыт Иевлев Егор Григорьевич — араас сылларга суруйбут бэлиэтээөиннэрэ, терүччүлэрэ, кинилэр тустарынан оҕолорун, сиэннэрин, чугас дьонун ахтыылара, хаартыскалар киирдилэр.
Сунтаар нэһилиэгин биир кэрэ-бэлиэ историческай миэстэтэ — Мачыыс Маара историятын туһунан билсиэххит. Эдэр дьиэ кэргэҥҥэ сүбэлэри, анал идэлээх психолог ыйыыларын, Галина Махметулловна хоһооннорун уонна отунан эмтэниигэ кылгас сүбэлэри булан ааҕыаххыт.
Галина Махметулловна уонна Валентин Владимирович Николаевтар ааттара үйэтитиллэрин туһугар, уһун, дьоллоох олохторо кэнчээри ыччакка холобур буоларыгар, үүнэр көлүөнэҕэ, эдэр дьиэ кэргэҥҥэ уонна аймах-билэ дьоҥҥо анаан бу кинигэ таҕыста.
Ааҕааччы киэҥ араҥатыгар ананар.
Биһиги ийэбит Мария Гаврильевна, аҕабыт Николай Григорьевич сырдык ааттарын үйэтитэр, олорбут, үлэлээбит кэмнэрин туһунан оҕолорун, сиэннэрин, үөлээннээхтэрин ахтыыларыттан тиһиллэн тахсыбыт бу кинигэ кинилэри билэр-өйдүүр бар дьоммутугар ананар.
Кинигэҕэ Сунтаар улууһун ытыктанар ыала Тихонов Федот Иванович уонна Николаева Фатина Степановна олорон ааспыт олохторун сырдатар ахтыылар, бэчээккэ тахсыбыт ыстатыйалар уонна хаартыскалар киирдилэр. Кэнэҕэски ыччаттарыгар, аймах-билэ дьонноругар, ааҕааччы киэҥ араҥатыгар ананар.
Сиккиэр]. — Дьокуускай: Медиа-холдинг Якутия, 2018. —
Кинигэбэ Сунтаар улуупун Кундейэ нэпилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Ытык кырдьаҕас бэлиэ» хаһаайына, Тыа хаһаайыстыбатын үтүөлээх
үлэһитэ, Үлэ, тыыл бэтэрээннэрэ, олохторун тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар анаабыт Күндэйэ нэһилиэгин ытык-мааны ыала Николай Егорович Сергеев, Елена Николаевна Николаева олорон кэлбит олохторо, үлэлера кэпсэнэр. Кинилэр тустарынан оҕолоро, сиэннэрэ, биир дойдулаахтара истиҥник ахталлар.
Бу кинигэҕэ Сунтаар Кутанатыгар олорор Винокуровтар дьиэ кэргэттэригэр саха ыала оҕону иитэр ньыматын табатык туһаныы туһунан кэпсэнэр. Ыал аҕата Винокуров В.А. үлэҕэ анаабыт олоҕун, оҕолорун батыһыннара сылдьан, бэйэтин үтүө холобурунан үлэни өрө тутарга, үлэ дьонун убаастыырга, ийэҕэ, кырдьаҕас дьоҥҥо махталлаах буолуу, ийэ айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыан туһунан билиэххит.
Агентство СIР НБР Саха
«Кыайыыны уһансыбыт ытык ийэлэр» («Восславим женщину — мать воина») кинигэ Аҕа дойду сэринтигэр үстэн элбэх уолаттарын атаарбыт, сүтэрбит, сэрии ыар сылларыгар холкуоска түүннэри-күннэри ыарахан үлэни дьарамай санныларыгар сүкпүт, ыар сэрни бүппүтэ төһө да элбэх сыл ааспытын иһин, уолаттарым, баҕар, эргиллэн кэлиэхтэрэ диэн эрэллэрин сүтэрбэккэ Орто дойдуттан барбыт ытык ийэлэргэ ананар.
Иранда Аргунова, Ньургуйаана Наумова кинигэни таһаартардылар
Бу кинигэ күндү ийэбит Матна Марковна Кириллина, аҕалаатар аҕабы Иван Дмитриевич Иванов сырдык кэриэстэригэр ананар. Манна киирдилэ олохторо, үлэлэрэ уонна кинилэр тустарынан ыкса ыалларын, үөлээннээхтэрин урууларын-аймахтарын, оҕолорун, сиэннэрин ахтыылара. Кинигэ кэнчээр ыччаттарбытыгар-сиэннэргэ, кэлэр көлүонэ аймахтарга ананар.
Коллекция посвящена истории семьи и семейных ценностей в России. На основе материалов из фонда Президентской библиотеки представлена история развития института семьи в России со времён Древней Руси до настоящего времени. Значительное внимание уделено государственной политике по сохранению и укреплению семейных ценностей в Российской империи, Советском Союзе и Российской Федерации. Отдельно выделены сюжеты по оказанию помощи семьям военных и государственных служащих. Также в коллекции раскрываются региональные особенности семейных отношений у народов России, вопросы воспитания детей и призрения детей-сирот.
Коллекция основана на исследованиях, публицистических материалах, периодических изданиях, архивных документах, изобразительных источниках.
На выставке использованы материалы из фонда Сунтарской районной библиотеки, электронной коллекции Президентской библиотеки, Национальной электронной библиотеки (НЭБ)
